İş makinesi taşımalarının önemli bir bölümü standart araç ölçülerini aşar. Karayolları Trafik Kanunu'na göre bölünemeyen ve gabari sınırlarını aşan yükler ancak Karayolları Genel Müdürlüğü'nden (KGM) alınan Özel Yük Taşıma İzin Belgesi ile karayoluna çıkabilir. Bu rehberde sınırları, 2026 harç tutarını, e-Devlet başvuru adımlarını, belgenin geçerlilik süresini ve sahada sık yapılan hataları tek yerde topladık.
Gabari nedir, sınırlar kaç?
Gabari, bir aracın yüklü hâliyle karayolunda izin verilen azami ölçüleridir. Bu ölçülerin içinde kalan yük için izin gerekmez; herhangi birini aşan bölünemez yük için belge şarttır.
| Ölçü | Yasal sınır | Eskort ve etüt eşiği |
|---|---|---|
| Genişlik | 2,55 m | 3,50 m üzeri |
| Yükseklik | 4,00 m | 4,50 m üzeri (güzergâh etüdü) |
| Uzunluk (çekici + yarı römork) | 22,00 m | 25,00 m üzeri |
| Toplam ağırlık (5 aks) | 40 ton | Ağırlık izni ayrıca değerlendirilir |
Şehir içi yollarda büyükşehir belediyelerinin ek kuralları vardır. İstanbul'da İBB Lojistik ve Toplu Taşıma Müdürlüğü (LOTEM), 12 m'yi aşan uzunluk için de belge ister; gabari dışı araçlar Boğaz geçişinde yalnızca Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nü kullanabilir ve belgeli çalışma 10:00-16:00 ile 22:00-06:00 saatleriyle sınırlıdır. İBB tarafında azami ölçüler 4,40 m genişlik, 4,60 m yükseklik, 22 m uzunluk ve 54 tondur.
2026 harç tutarı
KGM'nin harç tarifesine göre 1 Ocak 2026'dan itibaren her Özel Yük Taşıma İzin Belgesi için 18.813,80 TL harç ödenir. Dayanak Karayolları Trafik Kanunu'nun 33. maddesidir; tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Harç belge başınadır: aynı makine iki ayrı güzergâhta taşınacaksa iki belge ve iki harç gerekir. Teklifimizde bu kalem navlundan ayrı yazılır, böylece hangi tutarın harç, hangisinin taşıma bedeli olduğu görünür.
Hangi iş makineleri sınırı aşar?
| Makine | Sınırı aşan ölçü | Tipik durum |
|---|---|---|
| Loader (lastikli yükleyici) | Kova genişliği 2,7-3,3 m | Neredeyse her zaman izinli; kova sökülürse gabari içine girebilir |
| Dozer | Bıçak genişliği 3,4-4,5 m | Bıçak sökülmezse eskortlu |
| Ekskavatör 30 ton üstü | Palet genişliği 3 m'yi geçebilir | İzinli; boom katlanarak yükseklik 4 m altında tutulur |
| Ekskavatör 20 ton sınıfı | Genellikle 2,55 m içinde | 3 akslı lowbedde çoğunlukla izinsiz taşınır |
| Greyder | Gövde uzunluğu | Uzatılabilir lowbed ve uzunluk izni |
| Biçerdöver | Tabla takılıyken 4-6 m genişlik | Tabla ayrı araçla gider, gövde izinli |
| Forklift, telehandler, silindir | Standart ölçüler içinde | İzin gerekmez |
Makine tipine göre uygun dorse ve yükleme detayları için ekskavatör taşıma, loader taşıma ve dozer ve greyder taşıma sayfalarına bakabilirsiniz.
Başvuru için gerekenler
- MERSİS kaydı: Tüzel kişiler için zorunlu. Şahıs başvurularında T.C. kimlik numarası yeterlidir.
- Yetki belgesi veya vekâletname: Başvuruyu şirket adına yapan kişi için istenir.
- Araç ve dorse ruhsatı: Çekici ile yarı römorkun plakaları belgeye yazılır; araç değişirse belge geçersizleşir.
- Yükün teknik föyü: Marka-model, çalışma ağırlığı, en-boy-yükseklik ve ağırlık merkezi. Katalog ölçüsü ataşman ve yakıt dâhil değildir, gerçek ölçü bildirilir.
- Güzergâh: Yükleme ve teslim adresi, kullanılacak yollar, köprü ve tünel geçişleri.
e-Devlet üzerinden başvuru adımları
- e-Devlet'te "KGM Özel Yük Taşıma İzin Belgesi Başvurusu" hizmetine girilir ve KGM Özel Yük sistemine yönlendirme kabul edilir.
- Başvuran şirket MERSİS numarasıyla, araç ve dorse plakalarıyla tanımlanır.
- Yükün ölçü ve ağırlığı, ağırlık merkezi ve aks yükleri girilir; teknik föy yüklenir.
- Güzergâh seçilir. Sistem köprü, tünel ve üst geçit yüksekliklerini kontrol eder; gerekirse alternatif yol istenir.
- Harç ödenir (2026 için 18.813,80 TL). Ödeme dekontu sisteme işlenir.
- Belge onaylanır; eskort şartı, gece geçiş saatleri ve geçerli tarih aralığı belgede yazar. Belge araçta bulundurulur.
Evrak tamsa KGM belgesi genellikle 1 ile 3 iş günü içinde düzenlenir. Şehir içi İBB izinlerinde başvuru aynı gün sonuçlanabilir. Bu takvim teklif aşamasında planlanır; izin bekleyen bir yük için araç bloke edilmez.
Belge ne kadar geçerli?
Belge güzergâha, araca ve tarihe özeldir. İBB en fazla 6 aylık belge düzenler; KGM belgelerinde geçerlilik başvuruda bildirilen taşıma tarihlerine göre yazılır. Yükleme noktası, teslim adresi, çekici plakası veya taşıma tarihi değişirse yeni belge ve yeni harç gerekir. Bu yüzden teklif formunda adresleri tam ve tarihi kesin yazmak hem zaman hem harç kazandırır.
Eskort ne zaman zorunlu?
Genişlik 3,50 m'yi, yükseklik 4,50 m'yi veya toplam uzunluk 25 m'yi aştığında genellikle en az bir eskort aracı ve güzergâh etüdü istenir; çok geniş yüklerde önde ve arkada iki eskort ile gece geçişi şart koşulabilir. Eskort maliyeti araç ve sürücü bazında hesaplanır ve teklifte ayrı kalem olarak gösterilir.
Sahada sık yapılan hatalar
- Makine ağırlığını yakıt, ataşman ve karşı ağırlık olmadan bildirmek; belge ile kantar tutmaz.
- Kova ya da bıçağın sökülerek gabari içine alınabileceğini değerlendirmemek; sökümle izin ve harç tamamen ortadan kalkabilir.
- Belgeyi bir plakaya alıp başka çekiciyle yola çıkmak.
- Şehir içi köprü kısıtlarını ve saat aralıklarını planlamaya katmamak.
- Tarih kaydığında eski belgeyle taşımaya çalışmak.
Sık sorulan sorular
Özel yük taşıma izin belgesi harcı 2026'da ne kadar?
1 Ocak 2026'dan itibaren belge başına 18.813,80 TL. Dayanak Karayolları Trafik Kanunu madde 33; tutar her yıl güncellenir.
İzin belgesi kaç gün geçerli?
Güzergâh ve tarihe bağlıdır. İBB tarafında en fazla 6 ay; KGM belgelerinde bildirilen taşıma tarihleri esas alınır. Adres, araç veya tarih değişirse yeni belge gerekir.
Başvuruyu kim yapar, ne kadar sürer?
e-Devlet üzerinden KGM Özel Yük sisteminde yapılır; tüzel kişiler için MERSİS kaydı ve yetki belgesi gerekir. Genellikle 1 ile 3 iş günü, İBB şehir içi izinlerinde aynı gün. Yazgan Nakliye süreci müşterisi adına yürütür.
Hangi iş makineleri için izin gerekir?
Geniş kovalı loaderlar, bıçaklı dozerler, 30 ton üstü ekskavatörler, greyderler ve tablalı biçerdöverler çoğunlukla izin ister. 20 ton sınıfı standart ekskavatör 3 akslı lowbedde genellikle gabari içindedir.
Eskort aracı ne zaman zorunlu olur?
Genişlik 3,50 m, yükseklik 4,50 m veya uzunluk 25 m aşıldığında genellikle eskort ve güzergâh etüdü istenir.
İzinsiz gabari dışı taşımanın sonucu ne olur?
Araç trafikten men edilir, idari para cezası uygulanır ve yük yolda kalır. Asıl maliyet kaçan teslim tarihidir.
Kaynaklar: KGM Harç Tutarları (2918 sayılı KTK, 01.01.2026 tarifesi); İBB LOTEM Sıkça Sorulan Sorular; KGM Özel Yük başvuru sistemi (e-Devlet). Tutar ve kurallar değişebilir; taşıma tarihinizde güncel tarifeyi teklifte bildiririz.